Merkezi ısıtmalı binalarda daireler neden en az 15 °C’de tutulmalı, kural hangi yönetmelikte yazıyor, termostatik vana kaç numarada bırakılmalı ve kural faturanıza nasıl yansır? Bakanlık yetkili ölçüm şirketi olarak anlattık.
15 derece kuralı, merkezi ya da bölgesel ısıtmalı binalarda her dairenin iç sıcaklığının en az 15 °C olacak şekilde ayarlanmasıdır. Kural, ısı pay ölçer ya da kalorimetreyle gider paylaşımı yapılan binalarda “ısıtmayı kapatırsam hiç ödemem” düşüncesinin önüne geçer.
Çünkü merkezi ısıtmada daireler birbirinden yalıtılmış değildir. Isıtmasını tamamen kapatan bir daire soğudukça duvar, döşeme ve tavanlar üzerinden komşu dairelerin ısısını çeker. Böylece o dairenin ısınma bedelini komşuları öder, binanın kazanı da daha çok çalışır.
Kuralın binanızda nasıl uygulandığını anlamak için önce dayanağına, sonra faturaya nasıl yansıdığına bakalım. Faturanın tamamının nasıl bölündüğünü ısı gider paylaşımı rehberimizde örnek hesapla anlattık.
Kural, merkezi ısıtma giderlerinin paylaştırılmasını düzenleyen Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik’te yer alır; Bakanlık kılavuzu ayrıca Bina Enerji Performansı (BEP) Yönetmeliği’ne atıf yapar. Paylaştırma yönetmeliği 14.04.2008 tarihli ve 26847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı; son değişiklik 08.07.2019 tarihli ve 30825 sayılı Resmî Gazete’dedir.
Bakanlığın (bugünkü adıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) internet sitesinde yayımlanan, ETADER üyesi kuruluşların katkılarıyla hazırlanmış ısı paylaşım sistemi kılavuzundan:
Kaynak: Isı paylaşım sistemi ve kullanılan ekipmanlar için kılavuz.
Soğuk bir daire, ortak duvar ve döşemeler üzerinden yan, alt ve üst dairelerin ısısını çeker. Isıtmasını kapatan daire tüketim payı ödemeden ısınır; bedelini çevresindeki daireler öder.
Çok soğuyan dairelerde iç yüzeyler ısınamaz; havadaki nem soğuk duvarlarda yoğuşur. Bu da küf ve boya-sıva hasarına yol açabilir; zarar yalnızca o daireyle sınırlı kalmayabilir.
Soğuk daireler binanın toplam ısı kaybını artırır; kazan daha uzun çalışır, tesisat dengesi bozulur. Toplam yakıt gideri büyür ve bu artış bütün dairelerin faturasına yansır.
15 °C kuralını dairede sağlayan araç termostatik radyatör vanasıdır. Vananın kafasındaki rakamlar belirli bir oda sıcaklığına karşılık gelir; vana o sıcaklığa ulaşınca peteğe giden sıcak suyu kendiliğinden kısar.
Bakanlık sitesindeki kılavuzun tablosunda 2 numara yaklaşık 15–18 °C’ye karşılık gelir ve yatak odası, mutfak, koridor gibi alanlar için önerilir. Kar tanesi (❄) işareti donma korumasıdır; 15 °C’nin altında kalır. Kademe değerleri markaya göre değişebildiği için vananızın kılavuzuna da bakın.
Yönetmelikle uyumlu sistemlerde vanalar 15 °C’nin altına inmeyecek şekilde alt sınıra sabitlenir. Vananız bu ayara sahip değilse ya da tamamen kapanabiliyorsa bina yönetimine bildirin.
Isı pay ölçerin ayarlanan bir derecesi yoktur. Pay ölçer, peteğin yaydığı ısıyı göreli olarak ölçer; ekrandaki değer sıcaklık değil, tüketim birimidir. 15 °C kuralı pay ölçerin değil, oda sıcaklığının ve vana ayarının alt sınırıdır.
Pay ölçerin nasıl çalıştığını ve ekranının nasıl okunduğunu ısı pay ölçer rehberimizde anlattık.
Kuralın faturadaki ilk karşılığı %30’luk ortak paydır. Yönetmelik bu payı ortak alanların ısınması, sistem kayıpları ve her dairenin asgari ısınması için ayırır; payı dairenin kapalı alanına göre her daire öder. Bu yüzden peteğini kapatan ya da evde hiç oturmayan daire de ısıtma faturası alır.
Örnek: Toplam kapalı alanı 1.200 m² olan kalorimetreli bir binanın dönem ısıtma gideri 120.000 TL, dairelerin toplam tüketimi 60.000 kWh olsun. (Pay ölçerli binalarda kWh yerine radyatör katsayısıyla düzeltilmiş birim kullanılır; hesap aynıdır.)
| Daire (100 m²) | Tüketim | Ortak pay | Tüketim payı | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| Normal kullanım | 4.500 kWh | 3.000 TL | 6.300 TL | 9.300 TL |
| Petekleri kapalı | 0 kWh | 3.000 TL | 0 TL | 3.000 TL |
Ortak pay: 120.000 × %30 = 36.000 TL; 36.000 × 100/1.200 = 3.000 TL. Tüketim payı: 84.000 TL × 4.500/60.000 = 6.300 TL. Örnek temsilidir.
Tabloda petekleri kapalı daire 3.000 TL öderken, aldığı ısının bir bölümünü komşularından çeker. Bu dengesizliği gidermek için bazı binalar, kat malikleri kurulu ya da yönetim kararıyla, ölçülen tüketimi çok düşük kalan dairelere asgari tüketim ya da “15 derece fark bedeli” yansıtır. Yönetmelikte bu adla bir hesap formülü yoktur; uygulayan binalar 15 °C kuralını dayanak gösterir, ancak %30/%70 paylaşım hükmüyle uyumu tartışmalıdır.
Fark bedelinin nasıl hesaplandığını, kimin karar verdiğini ve itiraz yollarını Pay ölçerli peteği kapatmanın cezası var mı? rehberimizde örnekle anlattık.
Yönetmelik dolu ve boş daire arasında ayrım yapmaz. Boş dairenin vanaları da en az 15 °C ayarında bırakılmalıdır. Daire, ısıtma giderinin %30’luk (bölgesel ısıtmada %20’lik) ortak payından kapalı alanı oranında bir bedel öder; tüketim payı ise okuma değerine göre düşük olur.
Kışın uzun süre evde olmayacaksanız vanaları kapatmak yerine 2 numarada bırakmanız hem kurala uygundur hem de nem ve donma riskini azaltır. Ayrıntılar: boş daire ısınma payı.
Hayır. 15 derece kuralı, merkezi ve bölgesel ısıtmalı binalarda giderlerin paylaştırılmasını düzenleyen yönetmeliğe aittir. Her dairenin kendi kombisiyle ısındığı binalarda her daire yakıt bedelini kendi doğalgaz sayacına göre öder; bu paylaşım kuralı uygulanmaz.
Merkezi ısıtmalı binanızda doğalgaz faturasının kademeli tarifeyle nasıl değiştiğini merak ediyorsanız kademeli doğalgaz rehberimize bakabilirsiniz.
Kullanmadığınız odalarda bile termostatik vanayı en az 2 numarada bırakın. Kar tanesi ayarı 15 °C’nin altında kalır.
Kılavuza göre sağlıklı ölçüm için pay ölçerin önünün en az 25–30 cm açık olması gerekir. Perde, örtü ya da mobilya ölçümü bozar.
Vana açıkken petek ısınmıyorsa havası alınmalı ya da tesisat dengelenmeli. Bina yönetimine ve paylaşımı yapan şirkete bildirin.
Ortak pay, tüketim payı ve varsa asgari tüketim kalemi bildirimde ayrı görünmelidir. Bildirimde neler yazmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Binanıza özgü bir uyuşmazlıkta yönetim planınızı ve kat malikleri kurulu kararlarını esas alın; gerekirse bir hukukçuya danışın. Uyuşmazlıkta dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kalorimetre ve ısı pay ölçer okuma, yönetmeliğe uygun paylaşım ve daire bazında şeffaf raporlama: Bakanlık yetkili 89 numaralı ölçüm şirketi olarak tek elden.