Kalorimetrenizin ekranı açılmıyorsa pili bitmiş olabilir. Pilin bittiği nasıl anlaşılır, faturanız nasıl hesaplanır, pili kim değiştirebilir ve kanun ne der? Marmara’nın tek yetkili Calmet servisi olarak anlattık.
Kalorimetre pilini yalnızca Bakanlıkça belgelendirilmiş bir servis değiştirir. Pil çoğunlukla sayacın içinde, mühürlü ya da damgalı bir bölümdedir; örneğin Calmet PM02’de hesap ünitesinin içinde, mühürlü kapağın altındadır. Her kalorimetrenin pili değiştirilebilir değildir. Değiştirilebilen modellerde pil değişimi için sayacın damgası açılıyorsa, sayaç işlemden sonra serviste muayene edilip yeniden damgalanır.
Pil bitince sayaç ölçmeyi durdurur. Son endeksin korunup korunmadığı modele bağlıdır; örneğin Calmet PM02 değerleri her gün kalıcı belleğe yazar. Pil bitmiş durumdayken geçen süredeki tüketim ise hiçbir modelde kayda geçmez ve payınız tahminle belirlenir. Bu yüzden pil uyarısını gördüğünüz anda bina yönetimine ya da ölçüm şirketine haber vermek gerekir.
Sayacın periyodik muayene süresi dolmuşsa yalnızca pil değiştirmek yetmez; sayacın periyodik muayenesi de yaptırılmalıdır. Pil bu muayeneyle birlikte yenilenebilir ya da sayaç değiştirilir.
Kalorimetrelerin çoğunda ekranı uyandıran bir tuş bulunur. Bu tuşa bastığınızda sayacın ekranı uyanır ve güncel tüketimi, sıcaklık sensörlerinden gelen gidiş ve dönüş sıcaklıklarını, debiyi, sayacın çalışma süresini ve daha birçok değeri gösterir.
Tuşa bastığınızda ekrana hiçbir şey gelmiyorsa büyük ihtimalle sayacınızın pili bitmiştir. Ancak aynı duruma fiziksel bir hasar ya da hesap ünitesine su girmesi de yol açabilir. Bu yüzden karar vermeden önce sayacın gözle kontrol edilerek durumun netleştirilmesi gerekir.
Pil tamamen bitmeden önce birçok sayaç ekranda bir pil simgesi gösterir. Bu simge göründüğünde sayaç genellikle hâlâ ölçer; pil değişimini planlamak için doğru zamandır.
Boş ekranTuşa basınca hiçbir şey görünmüyor: pil bitmiş olabilir; hasar ve su girişi de kontrol edilmeli.Pil simgesiPil azalıyor ya da bitmek üzere: bina yönetimine ya da ölçüm şirketine bildirin.⚠Hata uyarısı: sensör, ölçüm ya da bellekle ilgili bir sorun olabilir.Değer artmıyorPetekler ısındığı hâlde enerji değeri haftalarca aynıysa sayaç ölçmüyor olabilir.Ekranın ve sayaç etiketinin (marka, model, seri numarası) fotoğrafını çekin, ekran açılıyorsa son endeksi birimiyle not edin ve bina yönetimine ya da okumayı yapan şirkete bildirin. Sayacın kapağını açmayın, mühürlere ve kablolara dokunmayın.
Pil bitince sayaç ölçmeyi durdurur: ekran açılmaz, uzaktan okunan binalarda sayaçtan veri gelmez, elle okunan binalarda durum okuma sırasında ortaya çıkar. Pil bitmiş durumdayken geçen sürede dairenizin tüketimi kayda geçmez.
Bu, sayacın modeline bağlıdır. Örneğin Calmet PM02, üreticinin teknik belgesine göre toplam ısıtma enerjisi, toplam hacim ve çalışma süresi değerlerini her gün saat 00:00’da kalıcı (flash) belleğe yazar ve ay sonu değerlerini ayrıca saklar. Kalıcı bellekteki kayıtlar pil bitince silinmez. Başka markalarda bunu modelin teknik belgesinden kontrol etmek gerekir.
Isı giderlerinin paylaştırılmasına ilişkin yönetmeliğe göre, bir dönemde cihaz arızası ya da benzer bir nedenle ölçüm yapılamazsa dairenin payı; o dairenin daha önceki benzer dönemlerdeki tüketimi ya da aynı dönemde benzer dairelerin tüketimi esas alınarak belirlenir. Bu hesabı bina yöneticisi ya da yönetim kurulu, enerji yöneticisi veya yetkilendirilmiş ölçüm şirketi yapar (md. 11/1).
Yani pilin bitmesi tüketimin sıfır sayılacağı anlamına gelmez. Tahminle hesaplanan dönem uzadıkça payınızın gerçek tüketiminizden sapma ihtimali de artar. Pil uyarısını erken bildirmek bu dönemi kısaltır. Paylaşımın tamamı için: ısı gider paylaşımı nasıl hesaplanır?
M-Bus ile uzaktan okunan sayaçlarda pil uyarısı ve veri kesintisi, okuma sıklığına bağlı olarak okuma döneminin sonunu beklemeden görülebilir; pil bitmeden değişim planlanabilir. Ayrıntılar: uzaktan sayaç okuma.
Pil dışındaki arızalar da aynı sonucu doğurur. Arıza belirtileri ve hata simgeleri için: kalorimetrenin bozuk olduğu nasıl anlaşılır?
Hayır. Her kalorimetrenin pili değiştirilebilir değildir. Pili değiştirilebilen modellerde de pil çoğunlukla sayacın içinde, mühürlü ya da damgalı bir bölümdedir. Örneğin Calmet PM02’de pil kapağı plastik güvenlik mühürleriyle kapatılır ve üreticinin teknik belgesine göre pil değişimi yalnızca Referans Enerji servis merkezlerince yapılabilir.
Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği’ne göre sayaçların tamiri, bakımı, ayarı ve muayenesi yalnızca Bakanlıkça belgelendirilmiş servislerce yapılabilir; yetki belgesi olmayan kişilerin bu işleri yapması yasaktır (md. 6/7). Pil değişimi sayacın bakımı ya da tamiri niteliğinde olduğu için bu kurala tabidir. Sayacı yetkisiz bir kişi açar ya da tamir ederse, işi yapana Ölçüler ve Ayar Kanunu’na göre idari para cezası verilebilir (md. 15/d). Damgası bozulan sayacı kullanmak da ayrıca cezalıdır (md. 15/c).
Sayaca yetkisiz müdahale hem işi yapan kişi hem de sayacın kullanıcısı için sorumluluk doğurur. Isı sayaçlarında kullanıcı, yönetmeliğe göre öncelikle bina yönetimidir. Bu yüzden sayacınızdaki bir sorunu kendiniz çözmeye çalışmayın, bina yönetimine bildirin.
İnternette “kalorimetre için” satılan pilleri satın alabiliyor olmanız, sayacı kendinizin açabileceği anlamına gelmez. Üstelik bu pillerin tipi ve gerilimi, sayacınızın üreticisinin öngördüğü pille aynı olmayabilir.
Para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir (Kabahatler Kanunu md. 17/7); yukarıdaki tutarlar 2026 içindir. Kaynaklar sayfanın sonunda.
Pil değişimini Bakanlıkça belgelendirilmiş servis yapar. Ayrıntılar sayacın modeline göre değişir; sıra genellikle şöyledir:
Sayacın marka, model ve seri numarası; ekranın ve etiketin fotoğrafı ile servis kaydı açılır. Pil değiştirilebilen bir model olup olmadığı bu aşamada belli olur.
Ekranın açılmamasının nedeni pil mi, yoksa fiziksel hasar ya da hesap ünitesine su girmesi mi, bakılarak netleştirilir. Sensörlerin, mühürlerin ve damgaların durumu da kontrol edilir.
Sayacın periyodik muayene süresi dolmuşsa pil, periyodik muayeneyle birlikte değiştirilir ya da sayaç yenilenir.
Ekran açılıyorsa son endeks, sayaç bilgileri ve işlem tarihi kayda alınır; böylece pil değişimi sırasında tüketim bilgisi kaybolmaz.
Mühürleri yetkili servis açar ve üreticinin öngördüğü pili takar. Calmet PM02’de bu, 3,6 V lityum pildir.
Damga açıldıysa sayaç serviste muayene edilir; ölçüm hatası izin verilen sınırlar içindeyse damgalanır. Sayaç yerinden söküldüyse, yeniden takılırken sıcaklık sensörleri servisin mührüyle mühürlenir. Ekran, tarih-saat ve varsa M-Bus haberleşmesi kontrol edilir.
Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği pil değişimini ayrıca düzenlemez. Yönetmeliğe göre sayaçların tamiri, bakımı, ayarı ve muayenesi yalnızca Bakanlıkça belgelendirilmiş servislerce yapılır (md. 6/7); muayene sonucu uygun bulunan sayaç damgalanır (md. 6/9); muayene ya da tamir için yerinden sökülüp yeniden takılan sayaçta sıcaklık sensörleri, servisi gösteren mühürle mühürlenir (md. 6/5). Yönetmelikte damga, muayeneden sonra sayacın müdahaleye açık yerlerini kapatan güvenlik işaretidir (md. 4/g); mühür ise sıcaklık sensörlerinin sökülmesini engeller (md. 4/k). Pil bölmesinin hangisiyle kapatıldığı modele göre değişir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın internet sitesinde yayımlanan ve ETADER’in hazırladığı kılavuz, seçilecek ısı sayaçlarının 10 yıllık pil ömrüne sahip olmasını önerir; kılavuz bağlayıcı bir düzenleme değildir. Gerçek ömür; sayacın modeline, takılan pilin kapasitesine ve özellikle sayacın bulunduğu yerin sıcaklığına göre değişir.
| Sayaç | Pil | Üretici belgesindeki ömür |
|---|---|---|
| Calmet PM02 | 3,6 V lityum, ER14505 | Pil sıcaklığı 30 °C’nin altındayken yaklaşık 6 yıl, 45 °C’nin altındayken 5 yıl |
| Calmet PM02 | 3,6 V lityum, ER18505 | 30 °C’nin altında yaklaşık 10 yıl, 45 °C’nin altında 9 yıl |
| Calmet PM02-20 ve U20 | Değiştirilebilir pil | Broşür: “Değiştirilebilir pil yapısı ile 10 yıl servis”; 2025 kataloğu: “10 yıl ömürlü değiştirilebilir pil” |
| Kamstrup MULTICAL 303 | 3,65 V lityum A-pil (1 ya da 2 adet) | Pil sıcaklığı 30 °C’nin altındayken 8 ya da 16 yıla kadar |
| Diehl SHARKY 774 compact | 3,6 V, 2 adet AA pil | M-Bus’lı modelde 12 yıla kadar; kablosuz modelde gönderim aralığına göre 7–11 yıl |
Değerler üretici beyanıdır ve normal çalışma koşulları içindir; Kamstrup ve Diehl, pil ömrünün haberleşme ayarlarından etkilendiğini belirtir. Calmet PM02 belgesinin başka bölümlerinde ER14505 için 5–6, ER18505 için 10–12 yıl, bir bölümde de A boy pil için 5–7 yıl yazar. Diehl’de pil laboratuvarda değiştirilir. Sayacınızın kendi belgesi esastır.
Sayaç değişiminde dikkat edilecekler: kalorimetre değişimi.
Periyodik muayene süresi beş yıldır ve sayacın damgalandığı yıl birinci yıl sayılır. Örneğin 2021’de damgalanan bir sayacın süresi 2025 sonunda dolar ve 2026’nın Ocak–Şubat aylarında servise başvurulur (Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği md. 8/1, 8/2).
Calmet PM02 ve U20 ultrasonik kalorimetreler, üreticinin broşürlerine göre değiştirilebilir pil yapısına sahiptir; hesap ünitesi gövdeden ayrılabilir. PM02’nin teknik belgesine göre pil, hesap ünitesinin içinde, plastik güvenlik mühürleriyle kapatılan pil kapağının altındadır. PM02 teknik belgesinden öne çıkanlar:
Calmet sayaçların ekran simgeleri ve okuma adımları için: Calmet kalorimetre nasıl okunur?
Calmet ve Polimeter sayaçlarda pil değişimi, muayene ve gerektiğinde sayaç değişimi için yetkili servisiz. Ekranda pil simgesi görürseniz ekranın ve etiketin fotoğrafını gönderin; muayene süresine bakar, işlemi planlarız.
Atlas, Seres, General, Minol, Tebaş, Elektromed, Baylan ya da Lifos gibi başka marka bir sayacınız varsa da işlemi Bakanlıkça belgelendirilmiş bir servis yapar. Pilin değiştirilebilir olup olmadığı ve üreticinin bu işi kendi servisleriyle sınırlayıp sınırlamadığı, modelin teknik belgesinde yazar. Sayacınızın markasını bilmiyorsanız etiketin fotoğrafını gönderin, doğru adrese yönlendirelim.
Peteklere takılan ısı pay ölçerler de pille çalışır. Pay ölçerlerin çoğu pil ömrü boyunca bakım gerektirmeyecek şekilde üretilir; pilin değiştirilip değiştirilemeyeceği modelin belgesinde yazar. Pay ölçer de mühürlü bir cihazdır: pili kendiniz değiştirmeye çalışmayın, cihazı sökmeyin ve durumu binanızın ölçüm şirketine bildirin.
Pay ölçerin çalışması ve ekranındaki uyarılar için: ısı pay ölçer nedir? Peteğe ve pay ölçere müdahalenin sonuçları için: peteği kapatmanın cezası var mı?
Pil değişiminin maliyetini tek bir rakam belirlemez:
İnternette satılan pilin fiyatı, pil değişiminin maliyetini göstermez: işin asıl kısmı sayacın yetkili servisçe açılması, gerektiğinde muayenesi ve yeniden mühürlenip damgalanmasıdır.
Yönetmeliklerde pil değişimi masrafına ilişkin açık bir hüküm yoktur. Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği, periyodik muayene ve damgalama ücretinin “kullanıcı”ya ait olduğunu söyler; kullanıcı sırasıyla bina yönetim kurulu, bina yöneticisi, bina sahibi ya da bağımsız bölüm kullanıcısıdır. Bu hüküm periyodik muayene içindir; pil değişiminden sonra yapılan muayenenin ücretini kimin ödeyeceği yönetmelikte ayrıca yazmaz.
Binanızda sayaç masraflarının nasıl karşılanacağı yönetim planında ya da kat malikleri kurulu kararında yazıyor olabilir; yoksa bina yönetiminize danışın.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Üretici değerleri örnek olarak verilmiştir; sayacınızın kendi teknik belgesi esastır.
Ekranın ve sayaç etiketinin fotoğrafını gönderin; pil mi, arıza mı, muayene zamanı mı birlikte bakalım. Calmet ve Polimeter sayaçlarda yetkili servis olarak pil değişimi, muayene ve sayaç değişimini tek elden yapıyoruz.