Kısa cevap: devletin kestiği bir para cezası yok. Ama peteği kapatmak faturayı sıfırlamaz; ortak pay, binanın kararıyla uygulanan “15 derece fark bedeli” ve pay ölçere müdahalenin sonuçları var. Örnek hesapla anlattık.
Merkezi ısıtma giderlerinin paylaştırılmasını düzenleyen yönetmelik, peteğini kapatan daire sakinine yönelik bir para cezası öngörmez. Basında “petek kapatma cezası” ya da “petek açmama cezası” diye anılan şey, aslında iki farklı bedeldir:
Ayrıca Bakanlığın sitesinde yayımlanan ısı paylaşım sistemi kılavuzuna göre termostatik vanaların en az 15 °C ayarına sabitlenmesi zorunludur ve radyatörleri tamamen kapatmak yasal değildir. Kuralın ayrıntıları için 15 derece kuralı rehberimize bakın.
Toplam kapalı alanı 1.200 m² olan kalorimetreli bir binada dönem ısıtma gideri 120.000 TL, dairelerin toplam tüketimi 60.000 kWh olsun (pay ölçerli binalarda kWh yerine radyatör katsayısıyla düzeltilmiş birim kullanılır; hesap aynıdır). Yönetmeliğe göre giderin %30’u (36.000 TL) alana, %70’i (84.000 TL) ölçülen tüketime göre paylaştırılır. 100 m²’lik iki daireye bakalım:
| Daire (100 m²) | Tüketim | Ortak pay | Tüketim payı | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| Normal kullanım | 4.500 kWh | 3.000 TL | 6.300 TL | 9.300 TL |
| Petek kapalı | 0 kWh | 3.000 TL | 0 TL | 3.000 TL |
| Petek kapalı + asgari tüketim kararı | 2.000 kWh (asgari) | 3.000 TL | 2.800 TL | 5.800 TL |
Ortak pay: 36.000 × 100/1.200 = 3.000 TL. Tüketimin birim bedeli: 84.000/60.000 = 1,40 TL/kWh. Son satırda yönetimin, ölçülen tüketimi bina ortalamasının %40’ının altında kalan dairelere bu %40’ı yansıtma kararı aldığı varsayılmıştır: bina ortalaması 60.000/1.200 = 50 kWh/m²; %40’ı 20 kWh/m² × 100 m² = 2.000 kWh; 2.000 × 1,40 = 2.800 TL. Bu oran yönetmelikte yoktur, binadan binaya değişir; örnek temsilidir.
Binanın toplam gideri değişmediği için asgari tüketimle yansıtılan tutar diğer dairelerin tüketim payından düşer: bu örnekte normal kullanan dairenin tüketim payı 6.300 TL’den yaklaşık 6.090 TL’ye iner ((84.000 − 2.800) × 4.500/60.000). Yani fark bedeli devlete ya da yönetime ödenen bir ceza değil, komşular arasında yeniden dağıtılan ısınma bedelidir.
Yönetmelikte “15 derece fark bedeli” adıyla bir hesap formülü yoktur. Uygulayan binalar dairelerin en az 15 °C’de tutulması kuralını dayanak gösterir ve uygulamayı kat malikleri kurulu ya da yönetim kararıyla belirler. Yönetmelik ise giderin %30’unu alana, %70’ini ölçülen tüketime göre paylaştırır; bu nedenle asgari tüketim uygulamasının yönetmelikle uyumu tartışmalıdır. Uygulama her binada farklı olabilir: kimi binalar bina ortalamasının belirli bir yüzdesini asgari tüketim kabul eder, kimi binalar mühendislik hesabıyla 15 °C’yi sağlamak için gereken ısıyı tahmin eder, kimi binalar ise hiç uygulamaz.
Hangi yöntem seçilirse seçilsin, şunlara dikkat edilmelidir:
Paylaşımı yapan ölçüm şirketi, binanın paylaşım esaslarını uygular; asgari tüketim uygulanıp uygulanmayacağına ve oranına bina karar verir. Bildiriminizde böyle bir kalem görüyorsanız dayanağını bina yönetiminizden sorun.
Bakanlık sitesindeki kılavuza göre pay ölçer montaj yerinden çıkarılmamalıdır. Ölçüm yapılamazsa yönetmeliğe göre (md. 11) o dairenin önceki dönem tüketimleri ya da benzer dairelerin tüketimleri esas alınır.
Perde, örtü ya da mobilya pay ölçerin peteği doğru algılamasını engeller. Kılavuza göre sağlıklı ölçüm için pay ölçerin önünün en az 25–30 cm açık olması gerekir.
Radyatör değişimi ya da iptalinde sistem kaydının güncellenmesi için paylaşımı yapan şirkete haber verilmelidir. Her peteğin tipi hesapta bir katsayıyla yer alır; kayıt eskirse payınız hatalı hesaplanır.
Önce bina yönetiminden kararın tutanağını, hesap yöntemini ve dairenizin okuma kayıtlarını yazılı olarak isteyin; pay ölçerlerin ya da kalorimetrenin yerinde kontrolünü talep edin. Bildiriminizde bulunması gereken bilgileri ısı gider paylaşımı rehberimizde listeledik.
Uzlaşma sağlanamazsa, Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (1 Eylül 2023’ten beri); arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Binanıza özgü bir uyuşmazlıkta yönetim planınızı esas alın ve gerekirse bir hukukçuya danışın.
Kalorimetre ve pay ölçer okumasını, yönetmeliğe uygun paylaşımı ve daire bazında raporlamayı Bakanlık yetkili 89 numaralı ölçüm şirketi olarak yürütüyoruz. Arızalı sayaçlar için kalorimetre değişimi de yapıyoruz.