Kalorimetre Montajı: Nereye ve Nasıl Takılır?
Kalorimetre, daireye giren gidiş–dönüş hattına; gövdesindeki ok akış yönüne bakacak, takıldığı hatta göre ayarlanmış ve mühürlenmiş olarak takılır. Montaj kurallarını Calmet PM02 teknik belgesine ve U20 broşürüne dayanarak anlattık. Tek dairede ya da bütün binada Calmet kalorimetre montajı ve değişimi için bizi arayın; keşif ücretsiz.
Kalorimetre nereye takılır?
Kalorimetre, daireye giren gidiş–dönüş hattı çiftine, çoğunlukla daire girişindeki sayaç setine takılır: sayacın gövdesi bu iki hattan birine, ikinci sıcaklık sensörü öbürüne yerleşir. Bu düzen yalnızca daireye tek giriş ve tek dönüşle bağlanan (kollektörlü, yatay) tesisatta kurulabilir. Kolonlu binalarda neden takılamadığını kalorimetre nedir rehberimizde anlattık.
Gidiş hattı mı, dönüş hattı mı?
Calmet PM02 ve U20 her iki hatta da takılabilir; önemli olan, sayacın takıldığı hatta göre ayarlanmış olmasıdır. Ayar ekranda görünür: PM02’de giriş ya da çıkış yazısı, U20’de bağlantı yönü simgesi. PM02’nin varsayılan düzeninde mavi etiketli sensör fabrikada gövdeye mühürlenir ve dönüş suyunu, tesisata takılan kırmızı etiketli sensör gidiş suyunu ölçer; yani gövde dönüş hattına gelir. U20 broşüründeki örnek etikette de montaj yeri “RETURN” (dönüş) yazar.
Ayar önemlidir, çünkü EN 1434’e göre hesaplayıcı suyun ısı katsayısını debinin gidişte mi dönüşte mi ölçüldüğüne göre kullanır. Ayar değişikliği mühür açılmasını gerektirdiği için yalnızca yetkili servis yapar.
Kısaca
- Sayaç gövdesi bir hatta, ikinci sıcaklık sensörü öbür hatta takılır.
- Calmet sayaçlar gidişe ya da dönüşe takılabilir; ayar takıldığı hatta uymalıdır.
- Gövdedeki ok akış yönünü göstermeli; ters takılan sayaç ölçmez.
- Tesisattaki sensör montajda mühürlenir; mührü kırılan sayaç faturalama için geçerli sayılmaz.
Sayacın yeri: nereye takılır, nereye takılmaz?
Ultrasonik kalorimetre suyun miktarını ses dalgasıyla ölçer; suda çok hava kabarcığı ya da katı parçacık olursa sinyal zayıflar, akışı bozan vana, pompa ve dirsekler de ölçümü etkiler. Calmet PM02 teknik belgesine göre:
| Konum | Uygun mu? | Neden? |
|---|---|---|
| Yatay, dikey ya da açılı boru | Uygun | PM02 0–90° her açıda, U20 yatay ve dikey takılabilir. |
| Hattın en yüksek noktası | Uygun değil | Hava toplanır; kabarcık ölçümü bozar. |
| Bir vananın hemen arkası | Kaçının | Akış bozulur; tam açık duran kesme vanası hariç. |
| Pompanın hemen önü ya da arkası | Kaçının | Emme ve basma tarafında akış düzensizdir. |
| İki düzlemde art arda dirseklerin yakını | Kaçının | Akış girdaplı gelir. |
| Dar dolap, duvar dibi | Boşluk şart | Çevrede en az 3 cm boşluk; yan yana sayaçlarda eksenler arası en az 135 mm. |
| Nemli, yoğuşmalı ya da çok sıcak ortam | Uygun değil | Hesaplayıcı kapalı, yoğuşmasız yerde 5–55 °C’de çalışır; nem en fazla %85. Pil ömrü için 30 °C altı idealdir. |
| Motor, şalter, floresan lamba yakını | Kaçının | Elektromanyetik parazit; sinyal kabloları diğer tesisatlardan en az 25 cm uzak. |
Kaynak: Calmet PM02 teknik belgesi (CEN/CR 13582’ye atıfla) ve Calmet U20 broşürü; başka markalarda üreticinin montaj talimatına bakılır. Calmet için kısa liste: Calmet kullanım kılavuzu, montajda dikkat edilecekler.
Kalorimetre montaj ve bağlantı şeması: vana, pislik tutucu, sayaç ve sensörler
Daire girişindeki kalorimetre setinde kesme vanaları, kalorimetre, iki sıcaklık sensörü ve gerekiyorsa pislik tutucu bulunur. Şemada sayaç, iki kesme vanası arasında dönüş hattındadır; ikinci sensör gidiş hattındaki sensör vanasına takılıdır. Bu, Calmet sayaçların varsayılan düzenidir.
Şema temsilidir; telefonda yana kaydırabilirsiniz. Sayaç gidiş hattına da takılabilir. Bu durumda gövde gidişe, ikinci sensör dönüşe gelir ve sayaç buna göre ayarlanır. Parçaların sırası ve ölçüleri sayacın montaj talimatına göre belirlenir.
Şemadaki parçalar
- Kesme vanaları: Sayacın iki yanında; serviste yalnızca bu bölüm kapatılır.
- Pislik tutucu: Su kirliyse sayaçtan önce, akış yönünde; şemada gidişte, daireye giren suyu süzer.
- Sensör vanası: Gidiş sensörü (kırmızı etiketli) bu küresel vanaya takılıp mühürlenir.
- Kalorimetre: Ok akış yönünü gösterir; dönüşte su daireden kolona akar. Dönüş sensörü (mavi etiketli) gövdede, fabrikada mühürlüdür.
- Düz boru: Sayaçtan önce 10×DN, sonra 5×DN önerilir; DN20 sayaçta yaklaşık 20 cm ve 10 cm.
- Kablolar: Sensör kablosu sökülemez; M-Bus kablosu dağıtım kutusunda bina hattına bağlanır.
PM02 teknik belgesine göre düz boru MID ve EN 1434 uygunluğu için şart değildir, sayaçtan önce akışı ciddi bozan bir eleman varsa gerekir; akış sensörü verilerinde ise 10×DN ve 5×DN montaj koşulu olarak yazılıdır.
Sıcaklık sensörleri nasıl bağlanır? Sensör kovanı ve sensör vanası
Kalorimetrenin iki sıcaklık sensöründen biri sayaç gövdesinde takılı ve mühürlü gelir; ikincisi öbür hatta, genellikle sensör yuvalı bir küresel vanaya ya da bir nipele takılır ve montajda mühürlenir. Calmet PM02’de sensörler Pt1000 platin dirençli bir çifttir; U20 kuru ve ıslak tip sensörlerle uyumludur.
- Islak (doğrudan) sensör: Suya doğrudan değer; sensör vanasındaki yuvaya O-ring ve plastik bağlantı parçasıyla takılır. PM02 teknik belgesine göre bu bağlantı elle sıkılır, alet kullanılmaz; yuva belgedeki toleranslara uymazsa O-ring sızdırmazlığı sağlayamayabilir.
- Kuru sensör ve sensör kovanı: Sensör, boruya takılan bir kovanın (daldırma cebi) içine yerleştirilir. Kovan kullanılacaksa belge iki sensörün de kovana takılmasını ister; gövdedeki sensörün yuvasına kör tapa takılır. Belge, biri doğrudan biri kovanlı montajı yalnızca ulusal kuralların izin verdiği yerlerde önerir; düşük sıcaklık farkı ya da düşük debili sistemlerde hiç önermez.
- Mesafe: Gövdedeki sensör ayrı takılacaksa, aynı hatta debi sensörünün çıkışına en fazla 12 cm uzağa takılır.
- Kablolar: Sensör çifti sayaçla birlikte fabrikada eşlenir ve kalibre edilir. PM02’de sensör kabloları 1,5 m ve sökülemez tiptedir; kısaltılmaz, uzatılmaz, başka sayacın sensörüyle değiştirilmez.
Belgeye göre ölçüm doğruluğu sensörün boyuna, boru çapına ve daldırma derinliğine bağlıdır; bu yüzden yalnızca sayaçla verilen orijinal parçalar kullanılır.
Sensör vanası mı, kovan mı?
| Sensör vanası (ıslak) | Kovan (kuru) | |
|---|---|---|
| Suyla temas | Var | Yok, kovanın içinde |
| Takıldığı yer | Küresel vana ya da nipeldeki yuva | Boruya takılan kovan |
| Calmet’te | İkinci sensör küresel vanaya takılır | Kovan kullanılacaksa iki sensör de kovana |
| Mühür | Vanadaki servis mühür yeri | Üreticinin montaj talimatına göre |
Kalorimetre ters takılırsa ne olur?
Oka ters takılan sayaçta su, sayaca göre ters yönde akar. Calmet PM02 teknik belgesine göre sayaç ters yöndeki akışı ölçmez ve ekranda ters akış uyarısı (bilgi kodu 10) verir; dairenin tüketimi sayaçta birikmez. U20 de broşürüne göre ters akışı ve havayı algılar. Başka markaların davranışı üreticinin belgesinde yazar.
- Ok ters: Sayaç boruya ters çevrilmiş takılmıştır; akış ölçülmez, enerji birikmez.
- Hat ile ayar uyuşmuyor: Sayaç dönüşe göre ayarlı ama gidişe takılmıştır ya da tersi. Sensörler yer değiştirmiş olur; gidiş–dönüş farkı ters çıkar ve ısı doğru hesaplanmaz.
- Sensörler karışmış: Kırmızı etiketli sensör dönüşe, mavi etiketli sensör gidişe takılmıştır; sıcaklık farkı ters hesaplanır.
Belirtiler: ekranda ⚠ ile ters akış kodu, ısıtma açıkken artmayan enerji değeri, dönüşten düşük görünen gidiş sıcaklığı. Uzaktan okunan binalarda dairenin günlük tüketimi ilk günlerden sıfır görünür.
Ne yapmalı? Sayacı kendiniz sökmeyin, çevirmeyin; sensör mühürlüdür ve ayar mühür açılmadan değişmez. Ekranın fotoğrafını okumayı yapan şirkete ya da yetkili servise iletin. Montaj, akış yönü oku ve sayacın ayarı kontrol edilerek, mühürlü olarak yetkili servisçe yapılmalıdır.
Ters montajda fatura
Yönetmelik ters montajı ayrıca düzenlemez; arıza nedeniyle payın belirlenemediği durumlar için önceki dönem ya da benzer bağımsız bölümlerin tüketimini esas alır (paylaştırma yönetmeliği md. 11/1). Hatalı dönemi yönetiminizle ve okuma şirketiyle konuşun. Paylaşımın mantığı: ısı gider paylaşımı.
Calmet ya da Polimeter sayacınızda uyarı görüyorsanız ekranın fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin ya da 0850 339 0 499’u arayın. Kodların anlamı: Calmet hata kodları.
Montajdan önce doğru çap (DN) ve boy seçimi
Kalorimetrenin çapı borunun çapına göre değil, dairenin gerçek debisine göre seçilir; ardından sayacın boyunun ve rakor ölçüsünün mevcut tesisata uyup uymadığına bakılır. Calmet modellerinin çaplarını ve seçim ölçütlerini ultrasonik kalorimetre modelleri tablosunda ve hangi ultrasonik kalorimetre seçilmeli? bölümünde anlattık.
- Boy ve rakor: Eski ve yeni sayacın boyu ya da rakoru farklıysa boru uyarlanır ya da uygun bağlantı parçası kullanılır. PM02 teknik belgesine göre sayaç mekanik gerilim altında kalmamalı, orijinal conta ve rakorlarla takılmalı, kaynak ya da yapıştırıcıyla monte edilmemelidir.
- Basınç kaybı: PM02’de anma debisindeki basınç kaybı en fazla 0,25 bar (25 kPa) olarak verilir. Gereğinden küçük sayaç bu kaybı artırır, gereğinden büyük sayaç düşük debide daha hatalı ölçer.
- Basınç ve kavitasyon: Sayacın bulunduğu noktada işletme basıncı anma debisinde en az 1 bar, en yüksek debide en az 2 bar olmalıdır (yaklaşık 80 °C’ye kadar).
- Basınç sınıfı: Sayaçla gelen bağlantı parçaları PN16 içindir; PN25 tesisatta uygun PN25 parçalar kullanılır.
Montaj öncesi neye bakıyoruz?
- Mevcut sayacın çapı, boyu ve rakor ölçüsü (etiketinden)
- Sayacın hangi hatta olduğu ve akış yönü
- Kesme vanaları, sensör vanası ve pislik tutucunun durumu
- Sayaçtan önce ve sonra düz boru için yer
- Sayaç yerine erişim: dolap, şaft, kat holü
- M-Bus hattı ya da kablosuz okuma imkânı
Tek sayaç için önce sayacın ve sayaç setinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin; çap ve bağlantıyı birlikte belirleyelim.
Kalorimetre montajı adım adım
Montaj; hattın kapatılması, borunun yıkanması, sayacın ok yönünde gerilimsiz takılması, ikinci sensörün yerleştirilmesi, suyun doğru sırayla açılması, ekranda kontrol ve mühürlemeden oluşur. Adımlar Calmet PM02 teknik belgesine dayanır; başka marka sayaçlarda üreticinin montaj talimatına bakılır.
Sayacı ve yeri doğrulayın
Çap, boy, takılacağı hat ve sayacın bu hatta göre ayarlı olduğu kontrol edilir.
Vanaları kapatın
Bağlantı vanaları kapatılır; daire girişinde kesme vanası yoksa hattın kapatılması yönetimle planlanır.
Boruyu yıkayın
Boru iyice yıkanır, tortu ve taş gibi parçalar temizlenir; su kirliyse sayaçtan önce pislik tutucu takılır.
Sayacı ok yönünde takın
Ok akış yönüne bakar; orijinal conta ve rakorlar kullanılır, sayaç gerilimsiz oturur, çevresinde en az 3 cm boşluk kalır.
İkinci sensörü yerleştirin
Sensör, öbür hattaki sensör vanasına O-ring’le oturtulur; plastik bağlantı elle sıkılır, kablo kesilmez.
Suyu açın, havayı alın
Önce sayacın giriş tarafındaki vana açılır; sayaçta hava kalmamasına ve kaçak olmamasına bakılır.
Ekranı kontrol edin
Akış ve bağlantı yönü simgesi, debi, gidişin dönüşten sıcak olması ve hata kodu olmaması kontrol edilir. PM02 fabrikadan nakliye modunda gelir; içinden 10 litre su geçtikten sonra kendiliğinden normal çalışmaya geçer.
Mühürleyin ve kayda alın
Tesisattaki sensör servis mührüyle mühürlenir. Seri numarası, damga yılı ve ilk endeks kaydedilir; sayaç M-Bus hattına bağlanıp test okuması yapılır.
Sayaç değişiminde eski sayacın son endeksinin nasıl kayda alındığını kalorimetre değişimi nasıl yapılır? bölümünde anlattık.
Montajdan sonra: mühür, damga ve ilk okuma
Montaj, tesisattaki sensörün mühürlenmesi ve ilk endeksin kayda alınmasıyla tamamlanır. Sayacın damga yılı ise ilk periyodik muayenenin ne zaman geleceğini belirler.
Mühür
Calmet PM02’de hesaplayıcı ve gövde üretimde, tesisattaki sensör montajda küresel vanadaki servis mühür yerinden mühürlenir. Mührü kırılan sayaç faturalama için geçerli sayılmaz, fabrika garantisi sona erer; müdahale edilmiş sayacın muayenesi de yapılmaz (Muayene Yön. md. 6/8). Ayrıntı: Calmet mühürleri.
Damga
Periyodik muayene süresi beş yıldır ve sayacın damgalandığı yıl birinci yıl sayılır (md. 8/1). Esas olan montaj yılı değil damga yılıdır. Örneğin 2026 damgalı bir sayacın süresi 2030 sonunda dolar; başvuru Ocak–Şubat 2031’de yapılır (md. 8/2). Süreç: kalorimetre muayenesi.
İlk okuma
Sayacın seri numarası, damga yılı, montaj tarihi ve ilk endeksi kayda geçirilir; paylaşım bu değerden başlar. Uzaktan okunan binalarda sayaç adresiyle okuma sistemine tanımlanır ve test okuması yapılır. PM02’nin teknik menüsü kurulumdan 24 saat sonra gizlenir.
Uzaktan okuma için M-Bus kablo bağlantısı ve kalorimetre panosu
M-Bus çıkışlı kalorimetrenin iki telli kablosu, bir dağıtım kutusunda binanın M-Bus hattına bağlanır. Hat M-Bus konvertörde toplanır; binaya gitmeden okumak için konvertöre GSM modem bağlanır. Sistemin bütününü M-Bus nedir? ve M-Bus konvertör bölümlerinde anlattık; burada montajı ilgilendiren kısımlar var.
- Sayaçtan çıkan kablolar: Calmet PM02’de beş kablo vardır: biri M-Bus, ikisi debi sensörü, ikisi sıcaklık sensörü. Sensör kabloları sökülemez; sahada hatta bağlanan yalnızca M-Bus kablosudur.
- Uzatma: PM02’nin M-Bus kablosu 1,5 m ve iki tellidir; bir dağıtım kutusu üzerinden 2 × 0,75 mm² kabloyla uzatılır. Bağlantıda artı/eksi ayrımı yoktur.
- Güzergâh: Sinyal kabloları güç kablolarına paralel çekilmez ve diğer tesisatlardan en az 25 cm uzak tutulur.
- Kablo çekilemiyorsa: U20’de kablosuz M-Bus ve LoRaWAN seçenekleri vardır: kablolu mu, kablosuz mu?
Kalorimetre dolabı ve panosu
- Ortam: Hesaplayıcı kapalı, yoğuşmasız bir yerde, 5–55 °C arasında kalmalı. Pil ömrü için 30 °C’nin altı idealdir.
- Boşluk: Dolap içinde de sayacın çevresinde en az 3 cm boşluk bırakılır.
- Erişim: Ekranın okunabilmesi ve tuşa basılabilmesi okuma ile servisi kolaylaştırır.
- Kablosuz okuma: Dolap malzemesiyle ilgili not için kalorimetre nereye takılır?
Kaynak: Calmet PM02 teknik belgesi (elektrik verileri, montaj, M-Bus), Calmet U20 broşürü.
Okumaları M-Bus konvertör ve GSM modemle yapıyoruz. Toplu sayaç değişiminde kendi okuma programımızı site yönetimine ücretsiz verebiliyoruz.
Tek dairede sayaç değişimi ya da bütün binada kalorimetre montajı
Tek dairede arızalanan ya da eskiyen kalorimetrenin yerine tesisata uygun Calmet ya da Polimeter kalorimetre takıyor, bütün binada sayaçların tamamını tek planla değiştiriyoruz; eski sayacın markası fark etmez. Satış, montaj, devreye alma ve satış sonrası servis tek elden.
Tek daire
Arızalanan, pili biten ya da muayeneden geçemeyen sayacın yerine.
- Mevcut tesisatın çapına ve bağlantısına uygun Calmet ya da Polimeter model
- Ok yönü, hat ayarı, sensör ve mühür kontrolüyle montaj
- Eski sayacın okunabilen son endeksi tutanakla kayda alınır
- İstanbul’da sayacal.com üzerinden montajlı satın alma seçeneği
- Polimeter PCW soğuk su ya da PHW sıcak su sayacı değişimi aynı ziyarette yapılabilir
Bütün bina
Toplu sayaç değişimi ya da dönüşüm sonrası daire giriş setleri.
- Ücretsiz keşif, sayaç envanteri ve yazılı teklif
- Daire daire randevu; her dairede vanalar yalnızca montaj süresince kapanır
- Sayaçların tamamı Calmet ile değişirse 2 + 3 = 5 yıl garanti
- M-Bus hattı ve GSM modemle uzaktan okuma; okuma programı yönetime ücretsiz verilebilir
- Polimeter su sayaçları da kalorimetrelerle aynı ziyarette değiştirilebilir
Dikeyden yataya dönüşen binalar: Daire giriş setleri için kalorimetre satışı ve montajı: dikey-yatay tesisat dönüşümü.
Başka marka sayaçlar: Atlas, Seres, Qundis gibi markaların yetkili servisi değiliz; bu sayaçların yerine Calmet takıyoruz. Hizmet bölgemiz İstanbul ve Marmara ağırlıklı; diğer illerde toplu projeler yürütüyoruz: hizmet bölgemiz.
Kalorimetre montaj ücreti neye bağlı?
Montaj ücreti tek bir rakam değildir; sayacın modeline ve çapına, mevcut sayaç setinin durumuna, tesisatta değişiklik gerekip gerekmediğine, adede ve uzaktan okuma altyapısına göre değişir. Teklifte şu kalemlere bakıyoruz:
- Sayaç: Ultrasonik ya da mekanik, çap (DN15, DN20, DN25), haberleşme (M-Bus ya da kablosuz).
- Sayaç seti: Kesme vanaları, sensör vanası ve pislik tutucu yerinde mi, yenilenmesi gerekiyor mu?
- Boru uyarlaması: Eski ve yeni sayacın boyu ya da rakoru farklıysa.
- Hattın kapatılması: Daire girişinde kesme vanası yoksa hattın bir bölümünün boşaltılması.
- Erişim: Sayacın dolapta, şaftta ya da dar bir yerde olması.
- Uzaktan okuma: M-Bus kablosu, dağıtım kutusu, konvertör ve GSM modem.
- Adet ve il: Tek sayaç mı, bütün bina mı; İstanbul ve Marmara dışında projeye göre planlama.
Fiyat nereden öğrenilir?
- Sayaç fiyatları satış sitemiz sayacal.com’da.
- Tek sayaç için İstanbul’da sayacal.com üzerinden montajlı satın alma seçeneği var.
- Toplu montaj ve değişim için ücretsiz keşiften sonra yazılı teklif veriyoruz.
- Değişimde fiyatı belirleyen kalemler: kalorimetre değişim fiyatı.
Kalorimetre montajı için sizi arayalım
Numaranızı bırakın, mesai saatleri içinde sizi arayıp sayacınıza ve tesisatınıza uygun montajı anlatalım. Mesai içinde gelen taleplere aynı gün dönüyoruz; keşif ücretsizdir ve yükümlülük doğurmaz.
Ararken bilmemiz işimizi hızlandırır
- Daire sayısı, il ve ilçe
- Mevcut sayacın etiketinin fotoğrafı (marka, çap)
- Sayaç setinin fotoğrafı: vanalar, sensörün yeri
- Sayaçlar şu an nasıl okunuyor
- Planladığınız tarih aralığı
Arama talebiniz alındı!
Mesai saatleri içinde sizi arayacağız.
Beklemek istemezseniz: 0850 339 0 499.
Kalorimetre montajı hakkında sık sorulan sorular
Kaynaklar
- Calmet PM02 teknik belgesi (02.2022): montaj, düz boru, kablo planı, mühürler, sıcaklık sensörleri, bilgi kodları, M-Bus
- Calmet U20 broşürü: montaj tipi, ters akış algılama, sensör tipleri, haberleşme
- EN 1434 ısı sayaçları standardı; CEN/CR 13582 ısı sayacı montaj raporu
- Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği — RG 06.07.2018/30470 ve değişiklikleri (md. 6/8, 8/1, 8/2)
- Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik — RG 14.04.2008/26847 (md. 5/2, 11/1)
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; kurallar Calmet sayaçların belgelerine dayanır. Başka marka sayaçlarda üreticinin montaj talimatı esas alınır.
Kalorimetrenizi doğru yere, doğru yönde taktırın
Tek sayaç da olsa, bütün bina da olsa arayın: sayacınıza ve tesisatınıza uygun Calmet modelini, montajı ve uzaktan okumayı birlikte planlayalım. Keşif ve bilgi ücretsiz.