Merkezi ısıtmalı binalarda faturanın daireler arasında nasıl bölündüğünü yönetmeliğe dayanarak, örnek hesapla anlattık: %30 ortak pay, tüketim payı, boş daire, 15 °C kuralı, sıcak su ve arızalı sayaç.
Isı gider paylaşımı, merkezi ya da bölgesel ısıtmalı binalarda tek bir faturayla gelen ısıtma ve sıcak su giderinin, dairelerin ölçülen tüketimine göre adil biçimde bölünmesidir. Eskiden bu fatura metrekareye ya da daire sayısına göre eşit bölünürdü; az ısınan, evde az bulunan ya da yalıtımlı dairede oturan sakinler de çok ısınanlarla aynı tutarı öderdi.
Bugün paylaşımın yasal çerçevesini 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik çizer. Yönetmelik 14.04.2008 tarihli ve 26847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı, son olarak 08.07.2019’da değiştirildi.
Dönemin yakıt faturası esas alınır. Sıcak su merkezi kazandan elde ediliyorsa, suyu ısıtmak için harcanan pay ısıtma giderinden ayrılır.
Isıtma giderinin %30’u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri payıdır; dairelerin kapalı kullanım alanı oranında dağıtılır. Bölgesel ısıtmada bu oran %20’dir.
Kalan %70, kalorimetrede ölçülen kWh değerine ya da radyatör katsayısıyla düzeltilmiş ısı pay ölçer birimlerine göre paylaştırılır.
Her daire için ortak pay, tüketim payı ve sıcak su tutarını gösteren belge hazırlanır; bildirimlerin listesi bina girişindeki ilan panosunda en az üç gün ilan edilir.
Toplam kapalı alanı 1.200 m² olan bir binada bir ısınma döneminin toplam ısıtma gideri 120.000 TL olsun. Dairelerin kalorimetreleri bu dönemde toplam 60.000 kWh tüketim göstersin.
| Daire | Alan | Tüketim | Ortak pay | Tüketim payı | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|
| A — ortalama kullanım | 100 m² | 4.500 kWh | 3.000 TL | 6.300 TL | 9.300 TL |
| B — çok ısınan | 100 m² | 7.500 kWh | 3.000 TL | 10.500 TL | 13.500 TL |
| C — boş daire | 100 m² | 0 kWh | 3.000 TL | 0 TL | 3.000 TL |
Ortak pay: 36.000 × 100/1.200 = 3.000 TL. A dairesinin tüketim payı: 84.000 × 4.500/60.000 = 6.300 TL. Örnek temsilidir; sıcak su gideri ayrıca paylaştırılır.
Isı pay ölçerli binalarda hesap aynı mantıkla yapılır; tek fark, kWh yerine radyatör katsayısıyla düzeltilmiş birimlerin kullanılmasıdır. Ayrıntılar için ısı pay ölçere göre fatura hesabı bölümüne bakın.
Kendi dairenizi denemek için Dairem ne kadar tüketir?, eşit bölüşümle pay ölçerli paylaşımı karşılaştırmak için Fazla mı ödüyorum? araçlarını kullanabilirsiniz.
Yönetmeliğe göre merkezi sistemle ısıtılan bağımsız bölümlerde mahal sıcaklıkları en az 15 °C olacak şekilde ayarlanır. Bakanlığın ısı paylaşım sistemi kılavuzu da termostatik radyatör vanalarının 15 °C alt sıcaklık ayarına sahip olmasını ister.
Bu kuralın nedeni basittir: vanalarını tamamen kapatan bir daire soğudukça, duvar ve döşemeler üzerinden komşu dairelerin ısısını çeker. Böylece ısınmanın bedelini başkaları öder, binanın dengesi bozulur. Kuralın binanızda nasıl uygulanacağı yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararlarıyla birlikte değerlendirilir.
Evet. Daire hiç kullanılmasa bile ortak alanların ısınması, sistem kayıpları ve asgari ısınma payı devam eder. Bu nedenle boş daire de ısıtma giderinin %30’luk ortak payından kapalı alanı oranında payını öder; tüketim payı ise sayaç değerine göre sıfıra yakın olur.
Yukarıdaki örnekte 100 m²’lik boş daire C, 120.000 TL’lik dönem giderinden yalnızca 3.000 TL öder; aynı büyüklükteki ve çok ısınan B dairesi ise 13.500 TL öder.
Merkezi sıhhi sıcak su gideri, her dairenin sıcak su sayacıyla ölçülen tüketimine göre ayrıca paylaştırılır. Sıcak su kazandan elde ediliyorsa, suyu ısıtan yakıt payı ısıtma giderinden ayrılır.
Tüketim belirlenemezse yönetmelik, o dairenin önceki dönem tüketimlerinin ya da benzer dairelerin tüketimlerinin esas alınmasını öngörür. Arızalı sayaç en kısa sürede değiştirilmelidir.
Kiracı ya da malik değiştiğinde ara okuma yapılır veya iki kullanıcı için kullanım gün sayısına göre ayrı gider paylaşım belgeleri düzenlenir.
Yönetmeliğe göre her daireye verilen ısıtma ve sıcak su gider paylaşım bildiriminde şu bilgiler bulunur. Elinizdeki belgede bunlar eksikse yönetimden ya da paylaşımı yapan şirketten tamamlanmasını isteyebilirsiniz.
Ortak payın tapudaki arsa payına göre değil, dairenin kapalı kullanım alanına göre hesaplandığını da unutmayın.
Kaynak: Paylaştırma yönetmeliği md. 5/7.
Yönetmeliğe göre tüketimleri ölçüp gider paylaşım belgesini düzenleyebilecekler şunlardır: bina sahibi, bina yöneticisi veya yönetim kurulu, enerji yöneticisi, Bakanlıkça yetkilendirilmiş ölçüm şirketleri ve bölgesel ısı dağıtım şirketleri. Yönetmelik, yetkilendirilmiş şirketlerden en az 1.000 bağımsız bölümün aylık tüketim değerlerini en fazla 5 iş günü içinde okuyup teslim edebilecek kapasitede olmalarını ister.
Bina yönetimi, okuma ve paylaştırmayı bir yazılım satın almadan yetkili ölçüm şirketine devredebilir. Referans Enerji, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yetkilendirilmiş 89 numaralı ölçüm şirketidir; okuma ve paylaşım hizmetimiz kapsamında okumadan raporlamaya tüm süreci yürütüyoruz.
Kademeli doğalgaz tarifesinin bina faturasına ve paylaşıma etkisini merak ediyorsanız kademeli doğalgaz rehberimize göz atın.
Önce yönetime ve paylaşımı yapan şirkete yazılı başvurup okuma kayıtlarınızı ve hesap dökümünü isteyin, sayacın yerinde kontrolünü talep edin. Uzlaşma sağlanamazsa Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki uyuşmazlıklar için sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir.
Okuma, kontrol, paylaştırma ve daire bazında raporlamayı tek elden yürütelim; tartışma değil, şeffaflık konuşulsun.