Peteğinizin üzerindeki küçük ekranlı cihaz, faturanızın ne kadarını ödeyeceğinizi belirler. Isı pay ölçerin nasıl çalıştığını, ekrandaki sayının ne anlama geldiğini ve faturaya nasıl yansıdığını sade bir dille anlattık.
Isı pay ölçer, merkezi ısıtmalı binalarda her radyatörün (peteğin) üzerine takılan, peteğin yaydığı ısıyı göreli olarak ölçüp hafızasında biriktiren elektronik bir cihazdır. Mevzuatta “ısı ölçer” olarak da geçer: radyatör üzerine ya da giriş hattına takılan ve harcanan enerjiyi kaydeden cihaz.
Binanın toplam yakıt faturası tek bir ana sayaçtan gelir. Isı pay ölçerler, bu faturanın daireler arasında kim ne kadar ısındıysa ona göre bölünmesini sağlar. Dairenin tüm peteklerindeki değerlerin toplamı, o dairenin binadaki tüketim payını gösterir.
Peteklerin farklı kolonlardan beslendiği eski binalarda daire girişine tek bir ısı sayacı takmak mümkün olmadığı için ısı pay ölçer kullanılır. Daireye tek hattan girilen kollektörlü tesisatlarda ise genellikle kalorimetre (ısı sayacı) tercih edilir.
Elektronik ısı pay ölçerlerin çoğunda iki sıcaklık sensörü bulunur: biri radyatörün yüzey sıcaklığını, diğeri oda sıcaklığını ölçer. İki sensörün ölçtüğü sıcaklıklar arasındaki fark belirli bir eşiği aştığında, yani petek gerçekten ısı verdiğinde ölçüm başlar; cihaz bu farkı zaman içinde toplayarak değerini biriktirir.
Her radyatörün boyutu ve tipi farklı olduğu için aynı sıcaklıktaki iki petek aynı ısıyı yaymaz. Bu farkı gidermek için her radyatöre, üreticinin belirlediği bir değerlendirme katsayısı (K faktörü) tanımlanır. Paylaşımda cihazın ham değeri bu katsayıyla çarpılır; böylece küçük bir banyo peteği ile büyük bir salon radyatörü adil biçimde karşılaştırılır.
Elektronik ısı pay ölçerler Avrupa standardı EN 834’e, buharlaşmalı tipler EN 835’e göre üretilir. Pek çok model radyo modülü taşır; bu sayede değerler daireye girilmeden uzaktan okunabilir.
Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (eski adıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) ısı paylaşım sistemi kılavuzu.
Isı pay ölçerin ekranı, farklı bilgileri birkaç saniye arayla sırayla gösterir. Ekran kapalıysa çoğu modelde cihazın üzerindeki tuşa basmak yeterlidir. Göreceğiniz başlıca değerler şunlardır:
GüncelBu ısınma döneminin başından bugüne biriken değerÖncekiSon kesim (okuma) tarihinde kaydedilen değerTarihKesim tarihi ya da cihaz tarihiTestEkran testi, seri numarası veya kontrol koduHata“Err”, “E” veya ünlem: sensör, pil ya da müdahale uyarısıÖnemli olan şu: ekrandaki sayı kWh değildir. Birimsiz bir değerdir ve tek başına “ne kadar ödeyeceğim” sorusunu yanıtlamaz. Bu değer, radyatör katsayısıyla düzeltilip binadaki tüm peteklerin toplamıyla karşılaştırıldığında anlam kazanır.
Kendi tüketiminizi izlemek istiyorsanız her ayın aynı gününde tüm peteklerinizdeki güncel değeri not edin; iki okuma arasındaki fark, o ayki göreli tüketiminizi gösterir.
Gösterim sırası ve kısaltmalar marka ve modele göre farklılık gösterir. Cihazınızın kullanım kılavuzuna bakın ya da ekranın fotoğrafını çekip bize gönderin; ne anlama geldiğini açıklayalım.
Paylaştırma yönetmeliğine göre merkezi ısıtmada toplam ısıtma giderinin %30’u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri payı olarak dairelerin kapalı alanına göre; kalanı ise ölçülen tüketime, yani düzeltilmiş pay ölçer değerlerine göre dağıtılır.
Aylık ısıtma faturası 100.000 TL, toplam kapalı alanı 2.400 m² olan ve tüm peteklerinde düzeltilmiş 25.000 birim biriken bir bina düşünelim:
| Daire | Alan | Düzeltilmiş birim | Ortak pay | Tüketim payı | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|
| A — normal kullanım | 120 m² | 1.250 | 1.500 TL | 3.500 TL | 5.000 TL |
| B — az ısınan | 120 m² | 500 | 1.500 TL | 1.400 TL | 2.900 TL |
| C — boş daire | 120 m² | 0 | 1.500 TL | 0 TL | 1.500 TL |
Hesap: 100.000 × %30 × 120/2.400 = 1.500 TL ortak pay; A dairesi için 100.000 × %70 × 1.250/25.000 = 3.500 TL tüketim payı. Örnek temsilidir; gerçek paylaşımda sıcak su gideri ayrıca, kendi sayacına göre paylaştırılır.
Kalorimetreli binalar dahil tüm adımlar, boş daire ve 15 °C kuralı için ısı gider paylaşımı rehberimizi inceleyin. Kendi dairenizi denemek için Dairem ne kadar tüketir? ve Fazla mı ödüyorum? araçlarını kullanabilirsiniz.
Merkezi pay ölçer, doğalgaz pay ölçer ve kalorifer pay ölçer aynı cihazdır. Peteklere takılan ısı pay ölçer günlük dilde bu adlarla ya da petek pay ölçer olarak da anılır. Adı ne olursa olsun cihaz doğalgazı ölçmez; peteğin yaydığı ısıyı göreli olarak ölçer.
Yönetmeliğe göre ısı ölçer kullanılan binalarda dairedeki her radyatör grubuna ısı ölçer takılır.
İkisi de aynı amaca hizmet eder; hangisinin kullanılacağını binanın tesisatı belirler.
| Isı pay ölçer | Kalorimetre (ısı sayacı) | |
|---|---|---|
| Takıldığı yer | Her peteğin üzerine | Daire girişinde, genellikle dönüş borusuna |
| Uygun tesisat | Peteklerin farklı kolonlardan beslendiği eski binalar | Daireye tek hattan girilen kollektörlü tesisat |
| Ölçtüğü değer | Birimsiz, göreli pay değeri | Gerçek ısı enerjisi (kWh, MWh veya GJ) |
| Daire başına cihaz | Petek sayısı kadar | Bir adet |
| Periyodik muayene | Öngörülmez, pil ömrü sonunda yenilenir | Beş yılda bir (ayrıntılar) |
| Uzaktan okuma | Radyo modüllü modellerde | M-Bus, kablosuz M-Bus veya LoRaWAN ile |
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik (RG 14.04.2008/26847, güncel metin), merkezi ısıtmalı binalarda ısınma giderlerinin ölçülen tüketime göre paylaştırılmasını esas alır. Tüketimi ölçmek için kalorimetre takılabilen tesisatlarda ısı sayacı, takılamayan tesisatlarda ısı pay ölçer kullanılır.
Okuma ve gider paylaşım belgesini bina sahibi, yöneticisi ya da yönetim kurulu, enerji yöneticisi veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş ölçüm şirketleri düzenleyebilir.
Yönetmeliğe göre merkezi sistemle ısıtılan bağımsız bölümlerde mahal sıcaklığı en az 15 °C olacak şekilde ayarlanır. Bakanlığın ısı paylaşım kılavuzu da termostatik radyatör vanalarının 15 °C alt sıcaklık ayarına sahip olmasını ister ve radyatörleri tamamen kapatmanın yasal olmadığını belirtir. Vanası kapalı daire, duvarlar üzerinden komşu dairelerden ısı çeker.
Keşifte her radyatörün tipi ve boyutu kayda alınır. Cihaz vidalı ya da kaynak saplamalı yöntemle, radyatör uzunluğunun ortasına ve yüksekliğinin dörtte üçü hizasına takılır ve mühürlenir.
Isı pay ölçerler pil ömürleri boyunca bakım gerektirmez. Pil ömrü modele göre değişir; dolduğunda cihaz yenilenir. Arıza ya da pil uyarısında cihaz değiştirilir ve son değer kayda alınır.
Fiyatı cihazın modeli, radyo modülü olup olmadığı, petek sayısı ve montaj kapsamı belirler. Binanız için petek sayısına göre yazılı teklif hazırlıyoruz. Kalorimetre ve su sayacı fiyatlarını sayacal.com’da görebilirsiniz.
Bakanlık yetkili 89 numaralı ölçüm şirketi olarak montaj, okuma ve paylaşımı yönetmeliğe uygun şekilde tek elden yürütelim.