Merkezi Sistemde Sıcak Su: Neden Gelmez, Nasıl Hesaplanır?
Merkezi sıcak sulu binalarda su kazan dairesindeki boylerde ısıtılır, sirkülasyon hattıyla dairelere dağıtılır; gideri de her dairenin sıcak su sayacına göre ayrıca paylaştırılır. Sıcak su gelmiyorsa, geç geliyorsa ya da az akıyorsa sorunun nerede olduğunu ve kimin çözeceğini; sıcak su giderinin yönetmeliğe göre nasıl hesaplandığını örnekle anlattık.
Merkezi sistemde sıcak su nasıl üretilir ve dairelere gelir?
Merkezi sıcak sulu binalarda kullanım suyu kazan dairesindeki boylerde ya da eşanjörde ısıtılır; sirkülasyon pompası suyu borularda sürekli dolaştırarak dairelere sıcak gelmesini sağlar. Kazandan gelen ısıtma suyu boylerin içindeki serpantinden ya da eşanjörden geçer ve şebekeden gelen soğuk suyu ısıtır; iki su birbirine karışmaz.
Isınan su gidiş hattıyla katlara çıkar. Kullanılmayan su sirkülasyon (dönüş) hattıyla boylere geri döner; böylece kolonlardaki su soğumadan musluğa yakın tutulur. Her dairenin sıcak su giriş hattındaki sıcak su sayacı daireye giren sıcak suyu metreküp olarak ölçer (paylaştırma yönetmeliği md. 3) ve dairenin sıcak su payı bu ölçüme göre çıkar.
Her bina böyle değildir. Kat istasyonlu binalarda sıcak su her dairedeki istasyonda, ihtiyaç anında hazırlanır (kat istasyonu nedir?). Bazı merkezi sistemli binalarda ise yalnızca ısıtma merkezidir; sıcak su dairelerde ayrı cihazlarla hazırlanır. Isıtma tarafı için: merkezi sistem nasıl çalışır?
Kısaca
- Sıcak su kazan dairesindeki boylerde ısıtılır; sirkülasyon pompası onu borularda dolaştırır.
- Komşularda da sıcak su yoksa sorun kazan dairesindedir: yönetime bildirin.
- Sıcak su geç geliyorsa genellikle sirkülasyon zayıftır; beklerken akan su da sayacınızdan geçer.
- Sıcak su gideri %30/%70 kuralına girmez; sıcak su sayacına göre ayrıca paylaştırılır (md. 8/4).
- Sayaç arızalıysa önceki dönem ya da benzer daireler esas alınır (md. 11/1).
Kendi şemamız; binadan binaya boyler, pompa ve hat düzeni farklı olabilir.
Sıcak su gelmiyor, az akıyor ya da geç mi geliyor? Kontrol listesi
Sıcak su yalnızca bir muslukta gelmiyorsa sorun büyük olasılıkla o bataryadadır; bütün dairede yoksa daire girişindeki vanaya, komşularınızda da yoksa kazan dairesine bakılmalıdır. Dairenizin içi size; boyler, sirkülasyon pompası ve kolonlar bütün binaya aittir. Önce dairenizde yapabileceklerinizi deneyin, komşularınıza sorun; sorun birden çok dairedeyse yönetime yazılı bildirin. Aşağıdaki tablo en sık görülen belirtileri ve kimin çözeceğini özetler. “Sakin” daire sahibi ya da kiracıyı, “bina görevlisi” kazan dairesini yürüten kişiyi (kaloriferci), “bakım firması” kazan dairesinin bakımını yapan firmayı anlatır.
| Belirti | Olası neden | İlk adım | Kim çözer? |
|---|---|---|---|
| Tek muslukta sıcak su yok ya da çok az | Musluk ucundaki süzgeç (perlatör) ya da batarya kireçlenmiş; lavabo altındaki ara vana kısık | Perlatörü söküp temizleyin, ara vanayı açın | Sakin; batarya arızasında tesisatçı |
| Dairenin hiçbir yerinde sıcak su yok, komşularda var | Daire sıcak su giriş vanası kapalı ya da kısık; daire hattında sorun | Sayacın yanındaki vananın açık olduğuna bakın; sayaca ve mühüre dokunmayın | Sakin; sürerse yönetim |
| Komşularda da sıcak su yok | Boyler ya da kazan devrede değil; boyler termostatı, kazan ya da brülör arızası | Yöneticiye ve bina görevlisine bildirin | Yönetim, bina görevlisi, bakım firması; kazan ve brülör arızasında yetkili kazan servisi |
| Yazın sıcak su yok ya da düzensiz | Binanın yaz düzeni: boylerin ısıtma sezonu dışında nasıl ısıtıldığı | Yönetimden binanın yaz düzenini öğrenin | Yönetim |
| Sıcak su uzun süre akıttıktan sonra geliyor | Sirkülasyon pompası duruyor ya da saatli kapatılıyor; sirkülasyon hattı dairenize yeterince yaklaşmıyor | Bekleme süresini ve saatleri not edip bildirin | Yönetim ve bakım firması |
| Sıcak su ılık geliyor, yoğun saatlerde soğuyor | Boyler düşük ayarlı ya da boyler ihtiyaca yetişmiyor | Hangi saatlerde olduğunu not edip bildirin | Yönetim ve bakım firması |
| Yalnız sıcak su az akıyor | Daire vanası kısık, batarya süzgeci tıkalı; sıcak su hattında kireç ya da tortu | Önce perlatörü ve vanayı kontrol edin; sürerse bildirin | Sakin; hat sorununda yönetim |
| Sıcak da soğuk da az akıyor | Binanın su basıncı (hidrofor) ya da şebeke basıncı düşük | Komşulara sorun, yönetime bildirin | Yönetim; şebeke sorununda su idaresi |
| Musluktan kesik kesik, havayla su geliyor | Su kesintisi ya da bakım sonrası hatta hava kalmış | Musluğu kısa süre açık tutun; sürerse bildirin | Sakin; sürerse yönetim |
Telefonda tabloyu yana kaydırabilirsiniz. Tablo genel teknik bilgiye dayanır; vana, batarya ve hat müdahalelerini bina görevlisine ya da bir tesisat firmasına, kazan ve brülör arızalarını yetkili kazan servisine bırakın. Sorun musluk suyunda değil de peteklerinizdeyse bu bir ısıtma sorunudur: merkezi sistemde petek ısınmıyor.
Uzak dairelerde sıcak su neden geç gelir?
Sıcak su geç geliyorsa genellikle sirkülasyon zayıftır: pompa duruyor, saatli kapatılıyor ya da sirkülasyon hattı dairenize yakın noktaya kadar ulaşmıyorsa borularda bekleyen su soğur ve musluk önce bu suyu verir. Boylere uzak dairelerde, üst katlarda ve sayaçtan musluğa kadar borusu uzun dairelerde bekleme daha uzun sürer.
Beklerken akan su da sıcak su sayacınızdan geçer. Sıcak su sayacı, dairenin sıcak su giriş hattından geçen su miktarını ölçer (md. 3); ılık ya da soğuk akan su da bu hattan geçtiği için sayaç onu da sıcak su tüketimi olarak sayar. Geç gelen sıcak su bu yüzden hem konfor hem fatura sorunudur.
Sirkülasyon pompasının çalışma saatleri ve boyler ayarı kazan dairesinin işidir; yönetime bildirin. Sirkülasyon kayıplarını ve pompanın gece durdurulmasının sınırlarını kazan dairesinde tasarruf rehberimizde kaynaklarıyla anlattık.
Bildirmeden önce not edin
- Hangi musluk ya da musluklar
- Sıcak suyun ne kadar akıttıktan sonra geldiği
- Hangi saatlerde olduğu (sabah, gece)
- Komşularda, özellikle aynı kolonda olup olmadığı
- Ne zamandan beri sürdüğü
Sıcak su ayarı ve “sıcak su nasıl açılır?”
Merkezi sistemde sıcak suyun sıcaklığını kazan dairesindeki boyler ayarı belirler ve bu ayarı yönetim adına bina görevlisi ya da bakım firması yapar; dairede açılacak ayrı bir sıcak su düğmesi yoktur.
Dairede yapabilecekleriniz
- Sıcaklığı bataryadan, sıcak ve soğuk suyu karıştırarak ayarlayın.
- Sıcak su hiç gelmiyorsa sayacın yanındaki daire giriş vanasının açık olduğuna bakın.
- Lavabo ve evye altındaki ara vanaları kontrol edin.
- Sayaca, mühüre ve sayaç önündeki bağlantılara dokunmayın.
Kazan dairesinde (yönetim)
- Boylerin sıcaklık ayarı
- Sirkülasyon pompasının çalışma saatleri
- Isıtma sezonu dışında boylerin nasıl ısıtılacağı (yaz düzeni)
- Boyler, pompa ve vanaların bakımı
Boyler kaç derece olmalı? Boylerin hangi sıcaklıkta tutulması gerektiğini ve sıcak suda tasarrufun neden sıcaklığı düşürmekle değil sirkülasyon kayıplarını azaltmakla yapıldığını kazan dairesinde tasarruf rehberimizde kaynaklarıyla anlattık.
Kat istasyonlu dairelerde sıcak su daire içindeki istasyonda hazırlandığı için sıcaklık ya da arıza sorununda önce o istasyona bakılır; yönetiminize ya da istasyonun bakımını yapan firmaya bildirin.
Sıcak su gideri yönetmeliğe göre nasıl paylaştırılır?
Merkezi sıcak su gideri, dairelerin sıcak su sayacıyla ölçülen tüketimine göre paylaştırılır (md. 8/4); ısıtmadaki %30 ortak pay / %70 tüketim payı kuralı sıcak suya uygulanmaz. Binanın sıcak su tutarının nasıl bulunacağı, sıcak suyun ayrı mı yoksa ısıtmayla aynı kazandan mı üretildiğine bağlıdır.
Ayrı üretim (md. 8/5-a)
Sıcak su merkezi ısıtmadan bağımsız üretiliyor ve sayaç kullanılıyorsa: dairenin payı, binanın toplam sıcak su tutarı ile dairenin sayaç okumasının binadaki toplam okumaya oranının çarpımıdır.
Aynı kazandan (md. 8/5-b)
Sıcak su merkezi ısıtma sistemine bağlıysa binanın sıcak su tutarı yakıt tüketimi üzerinden bulunur: M = By × F. By sıcak su için harcanan yakıt miktarıdır ve hesabında yakıtın alt ısıl değeri (Hu) kullanılır; F yakıtın birim fiyatıdır. Bu tutar faturadan ayrılır; kalan tutar ısıtma gideridir ve %30/%70 ona uygulanır.
- Dönem: Sıcak su tüketimleri aylık ya da belirli dönemlerde ölçülür ve paylaşım belgeleri düzenlenir (md. 5/3).
- Bildirim: Paylaşım bildiriminde sıhhi sıcak su gider çizelgesi ile ısıtmaya ve sıcak su hazırlamaya ayrılan tutarlar yer alır (md. 5/7).
- Ortak yerler: Ortak mahallerde tüketim ölçülmez; ancak yüzme havuzu, sauna, kapıcı dairesi gibi sıcak su tüketimi çok olan yerlerde ölçüm yapılır (md. 5/4).
- Sayaç: Sıcak su tüketimi standartlara ve Ölçüler ve Ayar Kanunu’na uygun sıcak su sayaçları ya da diğer ekipmanlarla ölçülür (md. 6/2).
- Sorumlu: Isı ve sıcak su giderlerinin tüketim ölçümlerine göre paylaştırılmasını bina sahibi, yönetici ya da yönetim kurulu sağlar (md. 7/1).
Isıtma giderinin %30/%70 paylaşımını ısı gider paylaşımı rehberimizde, ısıtma payınızın tahminini merkezi sistem fatura hesaplama aracımızda bulabilirsiniz; hesaplayıcıya sıcak su gideri dahil edilmez.
Merkezi sistem sıcak su hesaplama: örnek
Sıcak su payı, dairenin sayaçta okunan tüketiminin binadaki toplam tüketime oranıyla binanın sıcak su tutarının çarpımıdır. Aşağıdaki örnekte sayılar temsilîdir: beş daireli bir binada bir dönemin sıcak su tutarı 3.000 TL olsun ve sıcak su ayrı üretilsin (md. 8/5-a).
| Daire | Önceki okuma (m³) | Son okuma (m³) | Tüketim (m³) | Oran | Sıcak su payı |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 210,450 | 213,450 | 3,0 | %20,00 | 600 TL |
| B | 98,200 | 103,700 | 5,5 | %36,67 | 1.100 TL |
| C | 150,000 | 152,000 | 2,0 | %13,33 | 400 TL |
| D (boş) | 75,310 | 75,310 | 0,0 | %0,00 | 0 TL |
| E | 301,125 | 305,625 | 4,5 | %30,00 | 900 TL |
| Toplam | 15,0 | %100 | 3.000 TL |
Örnek temsilîdir. Telefonda tabloyu yana kaydırabilirsiniz.
- B dairesi: 3.000 TL × 5,5 ÷ 15,0 = 1.100 TL.
- Birim değerle: 3.000 TL ÷ 15,0 m³ = 200 TL/m³; B dairesi 5,5 × 200 = 1.100 TL. Bu 200 TL bir tarife değil, yalnızca bu örneğin bölümüdür; binanızda her dönem değişir.
- D dairesi: Sayacı bu dönemde tüketim göstermediği için md. 8/5-a oranına göre sıcak su payı sıfırdır. Sayaç arızalı olduğu için tüketim göstermiyorsa md. 11/1 uygulanır. Isıtmadaki ortak pay ayrı bir konudur.
- Sıcak su aynı kazandan geliyorsa: Tablodaki 3.000 TL yerine binanın faturasından md. 8/5-b’ye göre ayrılan sıcak su tutarı kullanılır; dairelere dağıtım yine sayaç tüketimine göredir.
Merkezi sistem sıcak su hesaplama Excel: hangi sütunlar gerekir?
Excel’de sıcak su hesabı için her daireye bir satır açıp önceki ve son sayaç okumasını, aradaki tüketimi, tüketimin toplama oranını ve bu oranla çarpılan bina sıcak su tutarını yazmanız yeterlidir. Aşağıdaki düzen 40 daireli bir bina içindir (satır 2–41); daire sayınıza göre son satırı değiştirin.
| Sütun | Başlık | Ne yazılır / formül (satır 2) |
|---|---|---|
| A | Daire | Daire numarası ya da adı |
| B | Önceki okuma (m³) | Önceki dönem sonundaki sayaç değeri |
| C | Son okuma (m³) | Bu dönem sonundaki sayaç değeri |
| D | Tüketim (m³) | =C2-B2 |
| E | Oran | =D2/TOPLA(D$2:D$41) |
| F | Sıcak su payı (TL) | =E2*$I$1 |
| G | Not | Arıza ve emsal değer (md. 11/1), ara okuma (md. 11/2), sayaç değişimi |
| I1 | Bina sıcak su tutarı | Dönemin sıcak su tutarı; sıcak su aynı kazandan geliyorsa md. 8/5-b’ye göre ayrılmış tutar |
| I2 | Kontrol | =TOPLA(F2:F41); I1’e eşit olmalı |
Formüller Türkçe Excel içindir; İngilizce Excel’de TOPLA yerine SUM yazılır. Telefonda tabloyu yana kaydırabilirsiniz.
- Tüketim eksi çıkıyorsa okuma yanlış yazılmış ya da sayaç değişmiştir.
- Dönem içinde sayaç değiştiyse dairenin tüketimi, eski sayaçta dönem başından son endekse kadar geçen tüketim ile yeni sayaçta ilk endeksten dönem sonuna kadar geçen tüketimin toplamıdır.
- Arızalı sayaçta D sütununa dairenin önceki dönem tüketimini ya da benzer dairelerin tüketimini yazın ve G sütununda belirtin (md. 11/1).
- Kontrol: E sütununun toplamı %100, F sütununun toplamı I1 olmalıdır.
Bu hesabı her dönem okuma ve belge hazırlığıyla birlikte bize bırakabilirsiniz: okuma ve paylaşım hizmetimiz.
Sıcak su sayacı arızalıysa ya da daire el değiştirdiyse
Sıcak su sayacı arızalanıp tüketim belirlenemezse o dairenin önceki dönem tüketimleri ya da benzer dairelerin tüketimleri esas alınır (md. 11/1); dönem içinde kullanıcı değişirse ara okuma yapılır (md. 11/2).
Sayaç arızalı (md. 11/1)
- Rakamlar dönmüyor, cam buğulu ya da sayaç okunamıyorsa yönetime bildirin.
- Arıza süresince pay önceki dönem ya da benzer dairelere göre belirlenir; tüketim sıfır sayılmaz.
- Günlük uzaktan okunan binalarda duran sayaç dönem sonu beklenmeden görülür.
Daire el değiştirdi (md. 11/2)
- Taşınma gününde ara okuma yapılır; dönem sonunda iki ayrı belge düzenlenir.
- Ara okuma yapılamazsa pay kullanım gün sayısına göre bölünür.
- Örnek: 30 günlük dönemin 10 gününde eski, 20 gününde yeni kullanıcı oturduysa pay 10/30 ve 20/30 oranında bölünür.
- Taşınma gününde sıcak su sayacının fotoğrafını çekip yönetime iletmek ara okumayı kolaylaştırır.
Sıcak su sayacı olmayan binada sıcak su nasıl bölünür?
Yönetmelik merkezi sıcak su giderinin ölçülen tüketime göre paylaştırılmasını ister (md. 8/4); sayaç olmayan binalar için ayrı bir genel bölüşüm formülü yönetmelikte yer almıyor. Yönetmelik, sıcak su tüketiminin uygun sıcak su sayaçlarıyla ya da diğer ekipmanlarla ölçülmesini (md. 6/2) ve ısı ile sıcak su giderlerinin tüketim ölçümlerine göre paylaştırılmasının bina sahibi, yönetici ya da yönetim kurulunca sağlanmasını (md. 7/1) öngörür.
Önceki dönem ya da benzer daireler yöntemi (md. 11/1), ekipman arızası nedeniyle tüketimin belirlenemediği durumlar içindir. Binanızda sıcak su sayacı yoksa ya da bazı dairelerde eksikse uygulanan bölüşümün dayanağını yönetimden yazılı olarak isteyin.
Kalıcı çözüm her dairenin sıcak su girişine sıcak su sayacı takılmasıdır. Ücretsiz keşifte sıhhi sıcak su hatlarını, yani boyler, sirkülasyon ve sıcak su sayacı yerleşimini de inceliyoruz; sayaç seçenekleri için sıcak su sayacı sayfamıza bakın.
Merkezi sistemde sıcak su için kombi ya da kat istasyonu
Bazı merkezi sistemli binalarda yalnızca ısıtma merkezidir; sıcak su dairelerde kombi, şofben ya da termosifon gibi ayrı cihazlarla hazırlanır ve sıcak su gideri dairenin kendi faturasına yansır. Bu binalarda merkezi sıcak su paylaşımı yapılmaz.
Merkezi sıcak suyu olan bir binada sıcak su için dairenize ayrı bir cihaz takmak istiyorsanız önce yönetiminize ve doğalgaz dağıtım şirketinize danışın. Sıcak suyu kendi cihazınızla hazırlamanız ısıtma payınızı değiştirmez: tek dairenin merkezi sistemden çıkmasına imkân veren bir hüküm yoktur ve kat maliki ortak tesisten yararlanmadığını ileri sürerek gider payından kaçınamaz (Kat Mülkiyeti Kanunu md. 20). Binanın tamamının geçişi için: merkezi sistemden kombiye geçiş.
Kat istasyonu merkezi sistemin içinde kalan bir seçenektir: sıcak suyu daire içinde, ani ısıtma prensibiyle hazırlar ve dairenin ısıtma ile sıcak su enerjisini istasyondaki ısı sayacıyla tek noktada ölçer; merkezi boyler ve sirkülasyon hattı ortadan kalkar. Ayrıntılar: kat istasyonu.
Merkezi sistem sıcak su sayacı
Sıcak su sayacı, dairenin sıcak su giriş hattında daireye giren sıcak suyu metreküp olarak ölçer; sıcak su payınız bu sayaca göre hesaplanır. Sayaçla ilgili ayrıntılar sıcak su sayacı sayfamızda:
Sıcak su okuma ve paylaşımında ne yapıyoruz?
Sıcak su sayaçlarını okuyor, sıcak su giderini ısıtmadan ayrı olarak sayaçlara göre paylaştırıyor; su sayacı değişimi ve uzaktan okuma sistemi kuruyoruz. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkili ölçüm şirketiyiz (Belge No: 89).
- Okuma ve paylaşım: kalorimetre, ısı pay ölçer, sıcak ve soğuk su sayaçlarını elle, optik okuyucuyla ya da M-Bus/GSM ile okuyor, daire bazında gider paylaşım belgesi hazırlıyoruz.
- Su sayacı değişimi: Polimeter PCW soğuk su ve PHW sıcak su sayaçlarıyla; isterseniz kalorimetre değişimiyle aynı ziyarette.
- Uzaktan sayaç okuma: su sayaçlarını M-Bus modülüyle kalorimetrelerle aynı hattan, her gün okuyoruz.
- Ücretsiz keşif: sıhhi sıcak su hatlarını (boyler, sirkülasyon ve sıcak su sayacı yerleşimi) yerinde inceliyoruz; yükümlülük yok, teklif yazılı.
Boyler, kazan ve sirkülasyon pompası arızaları bina görevlisinin, bakım firmasının ya da yetkili kazan servisinin işidir; biz ölçüm, okuma ve paylaşım tarafındayız. Sorularınız için 0850 339 0 499.
Arama talebiniz alındı!
Mesai saatleri içinde sizi arayacağız.
Beklemek istemezseniz: 0850 339 0 499.
Dairenizde mi oturuyorsunuz? Bu hizmetleri yöneticinize WhatsApp’tan iletin.
Merkezi sistemde sıcak su: sık sorulan sorular
Kaynaklar
- Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik — RG 14.04.2008/26847, değişiklikleriyle (md. 3, 5/3, 5/4, 5/7, 6/2, 7/1, 8/1, 8/4, 8/5, 11/1, 11/2)
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu — md. 20 (gider payı)
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Örnek hesaptaki tutarlar temsilîdir. Tesisata ilişkin işlemleri bina görevlisine ya da bir tesisat firmasına, kazan ve brülör arızalarını yetkili kazan servisine yaptırın.
Sıcak su paylaşımını ölçüme dayandıralım
Sıcak su sayaçlarının okunması, sayaç değişimi, uzaktan okuma ve yönetmeliğe uygun paylaşım için arayın ya da yazın; keşif ücretsiz.